Trong phiên giao dịch ngày thứ Hai (15/6), nhà đầu tư toàn cầu ăn mừng việc Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình, với các chỉ số chứng khoán chủ chốt đồng loạt xanh rực và giá dầu thô giảm xuống mức thấp nhất 3 tháng.
Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng biến động giá dầu sẽ còn tiếp tục trong ngắn hạn và thị trường năng lượng giờ đây đối mặt với một “phần bù rủi ro địa chính trị” hậu chiến tranh.
Phản ánh tâm lý ham thích rủi ro gia tăng, các thị trường chứng khoán tại khu vực châu Á, châu Âu và Mỹ đề tăng điểm ngay sau khi mở cửa phiên đầu tuần. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump và giới chức Iran vào cuối tuần tuyên bố chấm dứt các hoạt động thù địch và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, đồng thời tiếp tục đàm phán trong thời gian 60 ngày để đi tới một thỏa thuận toàn diện, kết thúc hoàn toàn chiến tranh đã khiến nhà đầu tư hưng phấn cao độ.
Kết thúc phiên tại châu Á, hai thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc cùng lập kỷ lục, với chỉ số Nikkei 225 chốt phiên với mức tăng 5% và chỉ số Kospi tăng hơn 5,2%.
Tại châu Âu, chỉ số Stoxx 600 của khu vực tăng hơn 0,4% tại thời điểm hơn 9h tối ngày 15/6 theo giờ Việt Nam. Dẫn đầu xu thế tăng của thị trường châu Âu tại thời điểm này là chỉ số DAX của Đức với mức tăng gần 1,4%.
Tại Mỹ, chỉ số Dow Jones lập kỷ lục mới khi tăng hơn 1,1% vào cùng thời điểm trên. S&P 500, thước đo rộng nhất của chứng khoán Mỹ, tăng hơn 1%. Chỉ số Nasdaq tập trung các cổ phiếu công nghệ tăng gần 2,5%.
Sự lạc quan này chủ yếu xuất phát từ niềm tin rằng việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz sẽ khơi thông dòng chảy năng lượng từ Vùng Vịnh ra toàn cầu, giải tỏa cú sốc nguồn cung năng lượng lịch sử do cuộc chiến tranh kéo dài hơn 100 ngày gây ra, từ đó kéo giá dầu xuống thang, làm dịu áp lực lạm phát trên toàn cầu, và làm giảm khả năng các ngân hàng trung ương tăng lãi suất.
Phản ứng với tin Mỹ và Iran đạt thỏa thuận, giá dầu thô giao sau trên thị trường quốc tế đã trượt về vùng 80 USD/thùng, thấp nhất kể từ tháng 3.
Lúc hơn 21h tối ngày 15/6 theo giờ Việt Nam, giá dầu thô Brent giao sau tại London giảm gần 5%, còn dưới 83 USD/thùng. Giá dầu WTI giao sau tại New York giảm gần 5,3%, còn hơn 80,4 USD/thùng.
Tuy nhiên, dự trữ dầu toàn cầu - vốn đã suy giảm nhiều do tình trạng đóng cửa kéo dài e biển Hormuz - sẽ cần thời gian “để được làm đầy trở lại, và có thể sẽ tiếp tục giảm sâu hơn trước khi hoạt động cung ứng dầu từ Vùng Vịnh được nối lại”, theo một báo cáo của ngân hàng Westpac.
“Căng thẳng địa chính trị giảm xuống là tin tốt, nhưng quan trọng vẫn là các chi tiết của thỏa thuận, và bởi vậy, sự bất định vẫn còn ở mức cao”, báo cáo viết.
Trao đổi với hãng tin CNBC, chiến lược gia cấp cao về hàng hóa cơ bản của ngân hàng ANZ Daniel Hynes nói cú sốc năng lượng “còn lâu mới kết thúc” và trong tương lai gần, hoạt động vận tải biển qua eo Hormuz khó có thể trở lại mức trước khi xảy ra chiến tranh.
“Giai đoạn khó khăn vẫn còn ở phía trước chúng ta. Đó là một quá trình phục hồi rất, rất khó khăn”, ông Hynes nhấn mạnh.
Vị chuyên gia chỉ ra một loạt sức ép, bao gồm sự suy giảm nghiêm trọng lượng dầu tồn trữ, cùng với rủi ro trúng mìn ở eo biển Hormuz, cũng như công tác bảo trì và sửa chữa những con tàu đã bị mắc kẹt trong khu vực. “Tôi cho rằng công việc này có thể mất vài tuần mới xong, nếu không muốn nói là 1-2 tháng”, ông nói về việc bảo trì và sửa chữa tàu.
Cũng theo ông Hynes, mức giá dầu 80 USD/thùng sẽ không đủ cao để tái cân bằng thị trường trong 3-6 tháng tới, và do đó, giá dầu có thể sẽ dao động gần ngưỡng 90 USD/thùng sang quý 3.
“Thị trường đang đơn giản hóa mọi việc. Việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz thực chất sẽ là một vấn đề tiếp diễn mà thị trường phải đối mặt. Việc đó sẽ giữ giá dầu tương đối cao, vì thị trường dầu bây giờ đối mặt với một phần bù rủi ro địa chính trị”, ông Hynes nói.
Ông Bart Melek, trưởng chiến lược hàng hóa cơ bản toàn cầu của ngân hàng đầu tư TD Securities, nhận định ngay cả khi dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz trở lại bình thường ngay lập tức, lượng dầu tồn trữ trên toàn cầu đến tháng 11 năm nay có thể vẫn sẽ mất đi 800 triệu thùng so với trước chiến tranh. Ông cho rằng giá dầu cao hơn vẫn "hoàn toàn có thể xảy ra và kéo theo đó là những hệ lụy về lạm phát”.
Giám đốc đầu tư toàn cầu Willem Sels thuộc bộ phận ngân hàng phục vụ tư nhân của HSBC cho rằng cuộc xung đột ở Trung Đông đã thực sự bắt đầu có ảnh hưởng về mặt kinh tế tới những bộ phận dễ tổn thương nhất của kinh tế toàn cầu. Ông lưu ý thêm rằng “các số liệu kinh tế đáng lo ngại, nhất là từ các quốc gia Nam Á”, có thể sẽ dẫn tới những biến động mới.
